اگر بخواهيم با ادبيات امروز بحث بکنيم و توسعه را هم با همين‌ ادبیات تعريف کنيم؛ می‌گوییم يک سلسله از جوامع حول انگيزه هاي مادي و بر محور اولياء طاغوت که دنبال گسترش التذاذ و بهره جويي دنيايي هستند شکل مي‌گيرد و آرام آرام پيچيده مي‌شود تا به جامعه مدرن امروزي مي‌رسد که انگيزه اجتماعي در همکاري و همفکري، رسيدن به توسعه است. يعني تحولی همه جانبه در جامعه شکل می‌گيرد، تحول در فرهنگ، روابط سياسي، روابط اقتصادي و … همه شئون جامعه متحول می‌شود ادبيات جامعه، سنن جامعه، ساختارهاي جامعه، متحول می‌شود؛ فرهنگ جامعه طوري متحول بشود که از يک سطح وارد يک سطح بالاتري بشوند و به قول امروزي ها تمدن تغيير بکند و وارد يک مدنيت جديد بشوند.

اين مدنيت جديد، مدنيت توسعه يافته تري است که چه بشود؟ برای این که لذت بيشتر ببرند، رفاه مادي بيشتر پيدا بکنند، امنيت مادي بيشتر پيدا کنند. يعني انگيزه اي که جامعه را شکل مي‌دهد، انگيزه اي که در نفوس احياء مي‌کنند و اين نفوس را بر محور اين انگيزه دور هم جمع مي‌کنند وبه همکاري و پذيرش نظم اجتماعي و قانون مداري اجتماعي فرا مي‌خوانند، انگيزه توسعه است. همان چيزي است که امروزه به آن مي‌گويند توسعه. اين يک نوع جامعه است.

جامعه ديگري هم هست که انبياء آن را شکل مي‌دهند. انگيزه انبياء براي ايجاد جامعه و سرپرستي جامعه از اول، انگيزه‌ای الهي است؛ يعني از شئون عبادت آنها است، براي اين که عبادت کامل تري بکنند، جامعه را به عبادت دعوت مي‌کنند. ولايتشان هم از شئون عبادتشان است. انگيزه اي را که انبیاء احياء مي‌کنند تا اين ارواح را دور هم جمع بکند، آيا انگيزه مادي است يا انگيزه الهي است؟ تلاش مي‌کنند آن انگيزه هاي فطري انسان، عقل عملي اي را که در درون انسان نهفته، احياء بکنند و آن انگيزه ها را به هم گره بزنند و جامعه درست بکنند. با اين انگيزه جامعه اي درست مي‌شود، انبياء آرام آرام اين جامعه را ارتقاء مي‌بخشند. وقتي مومنين دور انبياء جمع مي‌شوند، ابتدا جامعه بسيط است. کم کم ايمان ها شديدتر مي‌شود، پيچيده تر مي‌شود، روابط گسترده تري پيدا مي‌شود تا مي‌رسد به دوره عصر ظهور که آنجا هم يک جامعه اي است که بر محور ولي معصوم شکل مي‌گيرد. همه انگيزه ها در آن الهي مي‌شود و روابط اجتماعي در آنجا بسيار پيچيده است.