يكي از آنها، انگيزه عالمان است كه به تبع هدف آنان مي باشد. اگر انگيزه عالمان داراي جهتگيري خاصي بود جامعه علمي در دراز مدت، سمت و سوي خاصي مي يابد. اين بحث توسط قدما نيز مطرح گرديده است كه جهتگيري علم جديد، كشف حقيقت نيست بلكه تصرف در طبيعت و تسلط بر آن مي باشد. اگر عزيزان به كتاب «فلسفه علم» فرانسيس بيكن مراجعه نمايند مي بينند كه وي در مقدمه كتاب چنين مي گويد: «The nature to be commanded, must be obeyed» يعني اگر مي خواهيد بر طبيعت مسلط بشويد، بايد از طبيعت اطاعت كنيد.

سبحاني: لطفاً به اين نكته كه بحث رابطه كاشفيت و جهتداري علوم است اشاره نمائيد.

حاجي ابراهيم: بله حتماً. پس يك مسأله به اصطلاح تأثير مباني ديني در «هدف علمي» است.