ثانياً نظريه تطابق، خلاف «عليت» و برهان عليت است كه مورد قبول آقايان مي باشد. همانگونه كه موضوع ادراك، در كيف ادراك اثر مي گذارد هنگامي كه در حس لامسه انسان با دو موضوع برخورد كند و دو اثر در آن منعكس مي شود، خصوصيات فاعل ادراك نيز در كيف ادراك، دخالت مي كند. بنابراين نمي توان فاعل ادراك را بويژه بر اساس اصالت وجود كه تعيّن وجودي خاصي دارد تجزيه كرد. مسلماً اين تعيّن وجودي خاص در همه ادراكات آن اثرگذار است. بنابر اين تناسب ادراك با شخص مدرك نيز عين اقتضاء عليت مي باشد.

البته ما همين مطلب را به «فاعليت» بازگردانده و مي گوئيم تناسبات فاعليت مدرك، در كيف ادراك حضور دارد.