أعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم والحمدلله رب العالمین و صل الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین و اللعن علی أعدائهم أجمعین. در بحث های پیشین به اجمال موضوع توحيد و به تبع آن بحث ولايت و امامت بررسی گردید و براساس اين دو، مباني اخلاقي اسلام تبيين شد؛ سپس به اختصار درباره جريان تاريخ و فلسفه تاريخ سخن به میان آمد. در ادامه بحث بر مبناي نگرش فلسفه تاريخی مروری مختصر بر جريان هاي جامعه جهاني شده و اقتضائات به کار گرفتن آن مباني در نگاهی کلان به جريان هاي موجود جهاني، مشخص خواهد شد. اگر بخواهيم مبتني بر مباني گفته شده و نظريه فلسفه تاریخ، جریان های موجود را تحلیل کنیم، یکی از موضوعاتی که با آن مواجه خواهیم شد، مسئله تمدن جدید غرب یا همان تمدن مدرن است؛ تمدن و جریانی که باید آن را شناخت و ریشه یابی و تحلیل کرد؛ از سوی دیگر باید حرکت اسلام را نیز در مقابل این جریان شناخت.

براساس فلسفه تاریخ و مبتنی بر معارف اسلامی، جریان تاریخ در حقیقت جریان درگیری حق و باطل است که تکامل تاریخ نیز از بستر آن عبور می کند. از گذشته دو جامعه تاریخی حق و باطل وجود داشته که هر یک به نوبه خود در پی گسترش و بسط تاریخی خود بوده اند؛ یعنی هم جبهه حق به دنبال بسط و گسترش خود است، هم جبهه باطل؛ موضوع درگیری این دو نیز مسئله سرپرستی انسان و جریان حق و باطل است. در تحلیل جریان های جهانی، براساس مبانی پیش گفته، با دو جریان تجدد و جریان اسلام مواجه می شویم که البته با هم درگیر هم هستند؛ در دنیای معاصر، جبهه مقابلِ اسلام یا جبهه اصلی کفر، همان جبهه جریان تجدد است. در تحلیل این جریان ابتدا باید دید ریشه های تاریخی آن کجاست و چگونه پدید آمده است؛ مسئله دیگر نیز تحلیل دوران پس از رنسانس و رخدادهای آن است.

آنچه پس از جریان رنسانس در غرب و به ویژه در فرانسه تحت عنوان انقلاب روشنگری اتفاق افتاده این است که یک خط تمدنی جدید با مشخصات خاص خود شکل گرفته است. نخستین ویژگی آن این است که مبتنی بر جریان عرفی سازیِ زندگی اجتماعی بشر تشکیل شده است؛ روح این تمدن را عرفی سازی، زمینی سازی و قطع رابطه حیات اجتماعی بشر از مفاهیم قدسی، ارزشی و هدایت انبیا علیهم السلام شکل می دهد. این جریان، عرفی سازی را به یک جریان فراگیر در همه ابعاد زندگی بشر تبدیل کرده و به تدریج به طراحی یک نظام جامع مبتنی بر این مبنا رسیده است.