حال ما چگونه مي توانيم با بلا سالک شويم؟ زيارت عاشورا مراتب سلوک با بلا را بيان کرده است. در يک کلمه، سلوک با بلا به اين است که انسان به بلا مبتلا شود و آن بلا در جانش بار بيندازد؛ اگر بلا در جان کسی بار انداخت به مرحله تفديه مي رسد؛ مادامی که بار نينداخته باشد، انسان به مرحله فداکاري و خون دادن و خون خواهي نمي رسد؛ «تفديه» اين‌ گونه حاصل مي شود. اصحاب سيدالشهدا علیه السلام در روز عاشورا زره از تن در مي آوردند و در ميدان نبرد مي گفتند: اي کاش هزار بار قطعه قطعه مي شديم؛ دلیل این حال ایشان این بود که بلای سيدالشهدا علیه السلام را فهميده بودند و می دیدند که حضرت چه کار مي کنند؛ غربت، مظلوميت، بلای سنگين و ابتلای حضرت را مي ديدند و شاهد بودند که حضرت چگونه بار را مي کشند؛ بنابراین حاضر مي شدند هزار بار قرباني او شوند.

در ادامه خواهیم گفت که انسان چگونه به مرز تفديه می رسد و صله به امام علیه السلام از اين طريق ممکن است؛ در اخلاق نیز اگر باطن خلق کريمه، تولّي است و باطن تطهير از صفات رذيله، تبرّي است، رسيدن به تولّي و تبرّي هم با بلای وليّ خداست؛ طهارت با بلای وليّ خدا نازل مي شود و پذيرش اين طهارت، به تحمل اين بلاست؛ عاشورا را حضرت به پا کرده است. ايشان اين بلا را تحمل کرده اند تا ما وارد اين بلا شده و مبتلا شويم؛ اين ابتلا، نردبان سلوک ماست. اگر همه وجود ما در اين بلا فاني شود، می توانیم با اين مرکب حرکت کنيم. در زيارت عاشورا مراتب سلوک با اين بلا، آثار آن و شکل گيري جامعه ولي عصر عجل الله تعالی فرجه بر مدارِ اين تطهير و اين بلا توضيح داده شده است؛ اینکه انسان و جامعه بشري چگونه تهذيب مي شوند و تهذيب فرد و جامعه چگونه است در زيارت عاشورا آمده است.

مبنای اخلاق هم بر ولايت است؛ سير اخلاق هم با ولايت است. در سيری هم که با ولايت حاصل مي شود، وليّ خدا بار سير را مي کشند و ما بايد با بلاي ايشان مأنوس شویم و گرنه بار آن را ما نمي کشيم؛ به تعبير ديگر تحمل ولايت، با بلای خود معصوم علیه السلام حاصل مي شود؛ وگرنه اگر بلای معصوم علیه السلام نبود، تحمل ولايت کار آساني نبود. «

انّ امرُنا صَعب مُستصعَب



»(12)؛ صعوبت اين امر هم با بلای خود معصوم علیه السلام برداشته مي شود. اگر کسي اهل تحمل بلای آن ها بوده و به بلای آن ها مبتلا شود، تحمل ولايت و تبري از دشمن برايش ممکن مي شود. تولّي و تبرّي، با تحمل بلا امکان می یابد وگرنه جلوه ها و امواج فتنه های آن ها چنان سنگين است که به راحتی نمی توان از آن ها تبري جست. اللهم صلي علی محمد و آل محمد…

(1) الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏2، ص: 128

(2) الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏8، ص: 242

(3) الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏2، ص: 84

(4) الصحيفة السجادية، ص: 186

(5) الصحيفة السجادية، ص: 92

(6) تفسير القمي، ج‏2، ص: 314

(7) الخصال، ج‏1، ص: 59

(8) مناقب آل أبي طالب عليهم السلام (لابن شهرآشوب)، ج‏3، ص: 247

(9) إقبال الأعمال (ط – القديمة)، ج‏2، ص: 712

(10) الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏1، ص: 145

(11) الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏1، ص: 195

(12) بصائر الدرجات في فضائل آل محمد صلى الله عليهم، ج‏1، ص: 26