اما بيان دو مقدمه را پيش از آغاز بحث ضروري مي‎دانم:

1  اگر كسي در بحث تحليل فهم، رئاليسم خام را نقد كرد و «تطابق« را به مفهوم مطلق، انكار نمود اين الزاماً بمعناي انكار فهم از خارج نيست. بله در نهايت مي‎توان گفت تحليل وي از فهم، متفاوت است. برداشت شخصيِ حقير از نگاه مرحوم علامه طباطبائي (زاد الله في علو درجاته) در بحث «عاقل و معقول» نهايه الحكمه اين است كه ايشان در واقع فهم حصولي را به يك معنا انكار مي‎كنند. اما همان گونه كه اشاره شد اين به معناي انكار فهم نيست بلكه تحليلشان از فهم حصولي، به گونه‎اي است كه فهم حصولي را به فهم حضوري بازگشت مي‎دهند. در واقع صورت انگاري علم حصولي را نسبت به خارج يك اضطرار عقلي مي‎دانند. بنابراين بحث بر سر تحليل فهم است.

2- براساس معرفت شناسي مورد نظر ما، «نسبت فهم‎ها» با جهتداري يكسان نيست. لذا تأثير جهت اراده در يك سلسله از فهم‎ها كمتر و در حوزه‎هاي ديگر از فهم، تأثير اراده، بيشتر و گاه محوري مي‎شود. به عبارت ديگر اراده‎ها در يك سلسله از فهم‎ها تأثير كمتري دارد. طبعاً وقتي ما مجموعه سازي يا فرضيه پردازي را ‎آغاز مي‎كنيم و حدود اوليه يك علم را بر هم زده آنها را با هدف وحدت رويه، پردازش مي‎كنيم، اينجا اراده ما مهيمن مي‎شود فلذا به نحو بيشتري وارد شده و دخالت مي‎كند. در اينجا مي‎توان گفت تأثير اراده ما نسبت به جهتداري علم بيشتر است.(2)