گاهی راحت برای یک کسی می توانیم فداکاری کنیم ولی برای یک کس دیگری نمی توانیم یا با یک کسی خیلی راحت انس و الفت را برقرار می کنیم ولی با دیگری نمی توانیم چون ارتباط، سطوح پیچیده ای دارد. گاهی برمی­گردد به فعل نفس. نفس، خیلی پیچیده عمل می کند. نفسمان یکی را می پسندد، دیگری را نمی پسندد. یعنی دستگاه شیطان دارد رابطه ما را تنظیم می کند. اما، گاهی رابطه بر محور ولایت است منتها بر محور ولایت هم روابط خیلی پنهانی است و ما به راحتی نمی توانیم آن ها را کشف بکنیم «

الْأَرْوَاحُ جُنُودٌ مُجَنَّدَة



»(10) خدای متعال برای مومنین در دل مومنین دیگر و در قلوب اهل الله وُدّ و محبت قرار داده است. بنابراین خیلی پیچیده است. تشخیصش هم به این سادگی نیست.

ولی کاری که ما باید کنیم این است همه روابطمان ـ هم فکری مان، همکاری مان، همدلی مان ـ ظهور پذیرش ولایت ولی خدا، ظهور محبت او، ظهور تسلیم بودن به او باشد. اگر این­طوری شد، آن چیزی که دائما در جامعه جاری می شود ، محبت ولی خدا، ولایت و پذیرش اوست، و آن ولایت این­طوری در روابط ما جاری می شود. اگر من در ارتباط با شما و شما در ارتباط با بنده و اساساً اگر در یک جامعه مومنین ارتباط افراد با هم دیگر از بستر ارتباط با ولی شان عبور نکند؛ این ارتباط نورانی نیست. در غیر این صورت این ارتباط لابد از بستر ولایت شیطان عبورمی کند. حتی یک نگاه، یک استماع، یک تحول قلب در ارتباط با دیگری، مثل فرزند آدم، همسر آدم، دوست انسان، ارحام انسان، مومنین دیگر؛ این ارتباط اگر از بستر نورانی ارتباط با ولی خدا عبور نکرد یعنی آن رابطه ارتباط با ولایت الله، ارتباط با هدایت خدای متعال، ارتباط با دین الله، ارتباط با خود خدای متعال ندارد. چون ارتباط با خدای متعال از این طریق واقع می شود. اگر رابطه از این مسیر عبور نکرد، حتما این رابطه تحت ولایت شیطان، ولایت نفس و پرستش نفس است و ظلماني است.